خانه خلوت من

ahmadifard85 — Sun, 13 Jul 2008 09:55:18 GMT

خسته از فرياد زدن در سرزمين هايي كه زبان مادري اش را نمي دانستند، به پاكستان برگشت. تن آزرده اش را به خانه كشاند. به سرزمين مادري اش. جايي كه طلبه زدن را آموخته بود و قوالي كردن را. در حياط پدري نشست. همان جايي كه نخستين نغمه ها را از فاتح علي آموخته بود. شش هزار نفر آمده بودند تا صداي او را بشنوند و اين آخرين باري بود كه قوالي مي كرد.

سه ماه بعد- مرداد 76- «نصرت فاتح علي خان» وقتي عازم آمريكا بود تا عمل پيوند كليه انجام بدهد در بيمارستاني در لندن درگذشت و پيكرش آسوده از رنج تن، دوباره به پاكستان برگشت. «خان» در وقت مرگ 49 سال داشت.

اين روزها كه ولادت حضرت امير در پيش است احتمالا صدا و سيما كارهايي از او را پخش خواهد كرد. گفتم به اين بهانه يادي از او كرده باشم كه يك هنر سنتي شرقي را جهاني كرد. مي خواستم آن اجراي خان را پيدا كنم كه شعر «قتيل لاهوري» را خوانده است كه موفق نشدم. شعر قتيل را براي تان مي گذارم و يكي از اجراهاي نصرت فاتح علي خان را در نعت مولا علي.

ما را به غمزه کشت و قضا را بهانه ساخت

خود سوی ما نديد و حيا را بهانه ساخت

دستی به دوش غير نهاد از ره کرم

ما را چو ديد لغزش پا را بهانه ساخت

آمد برون خانه چو آواز ما شنيد

بخشيدن نواله، گدا را، بهانه ساخت

رفتم به مسجد ازپی نظاره رخش

دستی به رخ کشيد و دعا را بهانه ساخت

زاهد نداشت تاب جمال پری رخان

کنجی گرفت و ترس خدا را بهانه ساخت

اجراي خان را ازاينجا بشنويد

ahmadifard85 — Mon, 07 Jul 2008 13:19:18 GMT

موسيقي، در اين گوشه شرقي كشور، هميشه با زندگي آدمها عجين بوده و هست. در خراسان براي مرگ، موسيقي داريم و براي تولد. براي كار و براي زندگي. مقام هاي موسيقي در خراسان هر كدام داستاني دارند و حكايتي. در مجال كوتاه اين پست، داستان يكي از اين مقامها را براي تان مي نويسم.

كرمانجها در موسيقي شان مقامي دارند به نام گرايلي. مي گويند سالها پيش از اين، رسم بوده كه دامادها روز پيش از مجلس دامادي شان، تفنگ شان را بر مي داشته اند و به كوه و كمر مي زده اند تا شكاري بياندازند و ميهمان هاي مجلس شان را با گوشت شكار ميزباني كنند. رقابتي بوده براي اثبات شجاعت. جواني از جوان هاي كرمانج، روز پيش از عروسي به نوعروسش قول مي دهد كه چنان شكار در خوري بياورد تا زبانزد همه ايلات بشود.

جوان به كوه مي زند همه روز را مي گردد اما دريغ از يك شكار؛ تا آنكه ناگهان پلنگي به اوحمله مي كند و نوداماد با شجاعت با پلنگ گلاويز مي شود و با رشادت آن را از پا در مي آورد.

جوان، خسته از نبرد با حيوان وحشي و نااميد از به دست آوردن شكار، تصميم مي گيرد شب را در كوه بماند تا شايد فردا قولش را به نوعروسش برآورده كند. شب اما براي درامان ماندن از سرما، پلنگ را پوست مي كند و به درون پوست مي خزد تا شب را به صبح برساند.

اما بشنويد از ايل و قبيله جوان نوداماد كه همه روز را منتظر مي مانند كه جوان از شكار برگردد. شب هنگام وقتي خبري نمي شود، نگران به همراه نوعروس به كوه مي زنند تا بلكه خبري بيابند از جوان.

مي گردند و مي گردند تا آن كه از دور، در پناه سنگي، پلنگي را مي بينند كه خوابيده است و تفنگ جوان را مي بينند كه همان گوشه افتاده، يقين مي كنند كه نوداماد طعمه پلنگ شده. جوانان غيور ايل به همراه نوعروس به خيال انتقام از پلنگ، حيوان را به تير مي بنند اما وقتي نزديكتر مي آيند نوداماد را در خون خود غرقه مي بينند.

مقام گرايلي- گريه ليلي- شرح مويه هايي است كه نوعروس بر پيكر غرقه در خون نوداماد رشيدش سر مي دهد.

مقام گرايلي را با صداي استاد حاج قربان بشنوید

ahmadifard85 — Sun, 22 Jun 2008 21:55:18 GMT

اين مطلب را شهريور 83 نوشته ام. آن روزها روزنامه قدس، ضميمه اي داشت به نام جاده. من آنجا ستوني را مي نوشتم با عنوان يادداشت هاي پراكنده. چند هفته اي را نوشتم و بعد ديگر خداحافظ. در آن ستون براي اولين – و آخرين – بار شكسته نويسي را تجربه كردم. چند روز قبل كه آرشيو را ورق مي زدم، پيدايش كردم. بازخواني اش براي من خاطره انگيز است:

« شنبه ها يه كابوس مجسم ان، شكل ناظماي مدرسه، جدي و خشك. انگار نه انگار كه ميشه لبخند زد. شنبه ها با يه خط كش فلزي مي كوبن به ميزا كه بازم شروع شد، يه هفته ديگه از همين حالا شروع شد.

يك شنبه ها آدماي بي تفاوتي هستن كه از كنارت رد ميشن و كاري به كارت ندارن. تو تو خودتي، اونا هم تو خودشون. انگار نه انگار كه همديگه رو ميشناسين.

دوشنبه ها مهربون ترن. مث آدمايي كه تو اتوبوس ميشينن بغل دستت و از گروني ميگن. از شلوغي خيابونا. از اين كه جوونم جووناي قديم.

سه شنبه ها يه شكل ديگه ان. مث جووناي سر زنده و پر نشاط. سه شنبه ها جدي ان و مهربون و اميد به آينده، مث بارون بهار از سر و روشون ميباره. اميد به روزايي كه ميان و تو اون روزا، هيچ كدوم از اين قصه ها كه رو دل آدم تلنبار شده، باقي نمونده.

چهار شنبه ها قيافه معلمي رو دارن كه هنوز بعد خوردن زنگ، داره درس ميده و بچه ها با يه بي قراري شيرين دارن گوش ميدن.

پنج شنبه ها بهترين روزاي خدا هستن. مث روزاي آخر اسفند. مث فرش شستن و شيشه پاك كردن، مث سبزه انداختن و ماهي قرمز خريدن. مث دم دماي سال تحويل.

جمعه ها اما شكل پيرمردي هستن كه عصاشو ستون دستاش كرده و به روزاي خوش گذشته فكر ميكنه، به روزايي كه مث برق و باد گذشتن و هيچي جز خاطره هاشون باقي نموند. پيرمرده تو خيالاتش غرقه تا باز فردا برسه و ناظما با خط كشاي فلزي بكوبن به ميزا كه شروع شد، بازم يه هفته ديگه از همين حالا شروع شد.»

ahmadifard85 — Sun, 15 Jun 2008 15:46:18 GMT

اسبش را داشت و تفنگش را. داستان هاي عشق و عاشقي اش را همه ايل مي دانستند، وقتي با پسرعمويش در دامنه هاي الوار اسب مي تاخت. خبر تير خوردن برادرانش اما كمرش را شكست. اول «عباس خان» بعد هم «بابا خان».

«قدم خير» زن بود، اما مردهاي سبيل از بناگوش در رفته قشون رضاخان را هم به هراس مي انداخت وقتي قطار مي بست و براي مردان در محاصره مانده قبيله، خوراك و مهمات مي رساند. هنوز هم پيرمردهاي لر، داستان هاي قدم خير را براي كودكان شان تعريف مي كنند تا شب هاي دراز را به صبح برسانند:

قدم‌خير دو هار ميا ، مِيليش وِ جنگه

هفت‌تيري دوپيچ ساووَش پُر دِ شَنگه

قدم‌خير دارد می آید در حالي كه مصمم است تا بجنگد

در همان حال هفت‌تيري پر فشنگ در سربندش دارد

قدم‌خير دو هار ميا ، مِيلِش وِ قيه

تِفنگچي دِ مِيدونش خوشي نِئيه

قدم‌خير دارد مي‌آيد و ميل به جنگيدن دارد

تفنگچی در ميدان نبرد روي خوش نخواهد ديد

كولاييِ سيتْ بَوَنِم دِ بلگِ پينه

چَشياكَت دِ نازِكي ، اَفتو نِئينه

از برگ‌هاي پونه برايت سايه‌باني خواهم‌ ساخت

تا ‌آفتاب به چشم‌هاي ظريفت ‌آسيبي ‌نرساند

قدم‌خير قدم ‌زِنه وِ سرِ حوضه

عاشقِ مراوكَ سِترَه سوزه

قدم‌خير در كنار حوض قدم مي زند

او عاشق مرادبك است كه قباي سبز به تن دارد

قدم‌خير قدم زِنه وِ ديوِ هونَه

عاشقِ كُرِ جِهالْ‌ جَكسون وِ شونه

قدم‌خير در‌چادر پذيرايي قدم مي‌زند

او عاشق پسرجواني است كه تفنگ‌ جكسون بر شانه دارد

ahmadifard85 — Sun, 25 May 2008 12:26:18 GMT

بايد درخت توتي مي شدم كنار جاده آبادي، و شاخه هايم مامني براي سارها مي شد. يا سروي بلند مي شدم در كمركش كوه و عقاب ها تنهايي ام را پر مي كردند. بايد كاجي مي شدم رسته در دره اي گود و هوهوي باد در شاخ و برگم، خواب خرگوشها را مي آشفت.

اي كاش پلنگي مي شدم در چهلمير. قوچي مي شدم در كلاه قاضي. حتي ماري در سرخه حصار.

قرار بود بوته اي ريواس باشم در كوههاي نيشابور، صخره اي سنگي در اخلمد، كاسه دوتاري در تربت جام.

افسوس اما مردي شدم در خيابان هاي شلوغ كه هر صبح جنازه اش را با خود به خيابان مي كشد و تنهاييش را بليتهاي اتوبوس پر مي كنند.

ahmadifard85 — Sun, 11 May 2008 09:37:18 GMT

اینجاي تاريخ آن قدرها دقيق نيست. بعضی ها مي گويند وعده هایی که امیر خان از جانب دولت به دکتر داد او را وسوسه کرد. بعضی ها هم می گویند دکتر ماند که سر قزاق ها را گرم کند تا میرزا راحت تر فرار کند.

دکتر با 270 نفر، خودش را تسلیم کرد، در حالی که رضای میر پنج، پشت قرآن برای همه شان امان نامه نوشته بود.

میرزا تا خبر تسلیم را شنیده بود گفته بود: انالله و اناالیه راجعون.

قزاقها دکتر را شکنجه کردند و اعتراف گرفتند. بعد دادگاه مسخره ای تشکیل دادند که در آن فقط حکم دکتر خوانده شد، بدون آن که فرصت دفاعی به او داده شود.

صبح22 ارديبهشت 1298 بود. دکتر آرام رفت بالای نیمکت. کلاه نمدی اش رابرداشت. عینکش را زمین گذاشت. شنلش را باز کرد. بعد خودش طناب دار را از زیر ریشهای بلندش رد کرد...

دکتر را در گورستان چلا خانه رشت به خاک سپردند.

این را بشنوید.

ahmadifard85 — Tue, 06 May 2008 10:04:18 GMT

يك باور قديمي درباره ارديبهشت وجود دارد و آن اين كه باران اين ماه باران شفابخشي است. در كتاب هاي ادعيه آمده است كه باران اين ماه را در ظرفي جمع كنند و چند سوره قرآن را 70 بار بخوانند و اين آب را جرعه جرعه بنوشند كه دواي هر دردي است. تا اين جاي كار همه چيز عادي به نظر مي رسد. يك سفارش اسلامي درباره يك پديده طبيعي اما اين سفارش، وقتي شكلي متفاوت به خود مي گيرد كه نام اين آب را بدانيم. اين آب باران در كتاب هاي اسلامي، به نام «آب نيسان» آمده است و مساله از اين جا شكل ديگري به خود مي گيرد كه نشان مي دهد قدمتي بسيار بيشتر از تاريخ اسلام دارد.

«نيسان» ماه هفتم از ماه «سرياني» است. زبان سرياني به مبدا تاريخي سلوكيان بر مي گردد كه چند دوره پيش از اسلام بر منطقه اي حكومت مي كردند كه بعد ها در دوره اشکانی و ساساني، قلمرو امپراطوري ايران شد.

در ادبيات كهن ، ماه هاي سرياني – كه به خاطر حكمرانان يونان باستان و اسلاف اسكندر كه آن موقع ها رومي خوانده مي شد، به ماه هاي رومي هم مشهورند– به اين ترتيب آمده اند: تشرین اوّل، تشرین آخر، کانون اوّل، کانون آخر، شباط، آذار، نیسان، ایار، حزیران، تموز، آب و ایلول. سال سرياني از اواخر مهر ماه آغاز مي شده و ارديبشهت – نيسان– ماه هفتم آن بوده است. يك ماه سي روزه كه از 23 فروردين آغاز مي شده است.

بخشي از تمدن باستاني ايران در قالب همين زبان سرياني به ما رسيده، مثلا يلدا هم واژه اي سرياني به معني زايش است.

اما اين زبان سرياني خودش جزيي از زبان «آرامي» است كه يكي از عمده ترين شاخه هايش كه تا امروز حيات دارد، زبان «عبري» است كه مي شود گفت زبان تمدن كلداني ها – تمدن يهود - است. جالب است كه در اين تمدن هم ماه ارديبهشت ماه مهمي است. ماه ارديبهشت آغاز سال كلداني است و «عيد پسح» يا همان «عيد فطير» در نيمه اين ماه است.

در باور زرتشتي، ارديبهشت – اشه وهيشت– به معنی بهترین راستی، نام دومين امشاسپند است. در ايران باستان ، روز سوم هر ماه و ماه دوم هر سال، ارديبهشت نام داشت. زرتشتيان، ارديبهشت روز از ارديبهشت ماه یعنی روز سوم ارديبهشت را جشن مي گرفتند و خوش مي گذراندند.

ببخشيد طولاني شد. فقط خواستم بگويم ارديبهشت و باران هاي ارديبهشتي در اين سرزمين كهن سال همواره مورد توجه بوده است. قديمي ها معتقد بودند مرواريد، يك قطره از باران نيسان است كه در صدف افتاده و به مرواريد تبديل شده است. حضرت صائب با اشاره به همين مضمون، بيتي زيبا خلق كرده است:

تاک را سيراب کن اي ابر نيسان در بهار

قطره تا مي، مي تواند شد چرا گوهر شود؟

ahmadifard85 — Thu, 01 May 2008 20:27:18 GMT

سلام پيراهن حرير شكوفه، سلام دامن چين چين گلدار، سلام عطر اقاقيا در عصرهاي بي خيالي. سلام خانم ارديبهشت.

من از برهوت مي آيم. از كشور خشكيده گي. از سرزمين بادهاي سرخ. توت هاي رسيده ات كجاست؟ كجا بوي بهارنارنج قسمت مي كنند؟ كجا مي شود يك بعد از ظهر آسوده خوابيد؟

هاي صبح گندمزارهاي لبخند!

لطفا دست هايت را به من ببخش، مي خواهم اين قوري چاي را كه از دهن افتاده، گرم كنم. چشم هايت را به من ببخش، ديرگاهي است عكس هاي جواني ام را تماشا نكرده ام. لب هايت را به من ببخش، مي خواهم روي ماه زندگي را ببوسم.

سنگ يك حادثه خورده است به پاي دل تان
اتفاقي كه نيفتاده براي دل تان؟!

حبس كرده است خودش را عقب پرده غيب
بي جهت نيست كه تنهاست خداي دل تان

شده عاصي اگر از حال خودش حق دارد
خودتان را بگذاريد به جاي دل تان

مي نشينم به تماشاي شما وقتي كه
باز بالا برود كركره هاي دل تان

ahmadifard85 — Sun, 20 Apr 2008 14:46:18 GMT

مي گردم تمام زار و زندگي ام را مي گردم. همه كشوهاي پر از كاغذ را. همه دفترهاي خط خطي را. همه سر رسيدهاي بي اعتبار را. دريغ از دو خط شعر كه بشود در اين اول ارديبهشت ماه جلالي، خواننده هاي احتمالي وبلاگي را به آن ميهمان كرد.

خسته و مستاصل، لابلاي كاغذ ها دنبال كتاب شعري مي گردم كه آرامم كند. همشهري پر دود و دم مان به دادم مي رسد. مثل آدم تشنه اي كه در يك شب گرم تابستان؛ گيج و خواب آلود، پارچ آب خنك را بالاي سرش پيدا مي كند، بيت هاي حضرت اخوان را تا ته مي نوشم و آرام مي شوم.

منشور فرودین چو زمان رد کند همی

اردیبهشت تکیه به مسند کند همی

گوید که فرودین رضی ا...عنه رفت

تا در بهشت خانه سرمد کند همی

او گفته بود ابر کند حیلتی که خاک

کافورها بدل به زمرد کند همی

فرشی لطیف گسترد و نقش های نغز

در آن ز لعل و بسدّ و عسجد کند همی

در آن شگفت فرش به بس نقش و بس نگار

آذینهای دلکش بیحد کند همی

اشجار را به نسبت خود سبز جامه ای

زینت فزای و نقشگر قد کند همی

بهر شکوفه پوشان هم ز آن نسیج و حد

جامه ی دوم مهیّا برید کند همی

جدّم بهار گفت که: بایست فرودین

عالم بسان خلد مخلّد کند همی

اما دریغ او نتوانست کارها

چونانکه گفته بود بدو جد، کند همی

ما آمدیم اینک و خرداد راضی است

کاین سلطنت برادر ارشد کند همی

خردادمه، برادر من کودکی ست خرد

باید به کار، کوشش ممتد کند همی

ما آمدیم از پس ناکام فرودین

هوز، مقام از پس ابجد کند همی

باید کنون سحاب شتابد بسوی بحر

چون قاصدی که روی به مقصد کند همی

وز کودکان بحر، به دامان خویش در

دوشیزه بار بر سر امرد کند همی

پوپک مگر خبر شود آید بسوی باغ

چون عابدی که روی به معبد کند همی

خواند ترانه ای و به بلبل دهد مدد

تأیید قولهای مؤیّد کند همی

گل عاقبت بخندد و باور کند ز دوست

وز خنده بوی مشک مصعّد کند همی

خندد به روی عاشق خود تا زپیش بیش

او را به قید عشق مقیّد کند همی

ابر مطیر نقطه بشوید ز حرف ذال

گل را به عشق پاک خوش آمد کند همی

آید صدای زنجره زانسان که کودکی

تکرار حرف سین مشدّد کند همی

جغد پلید شوم گریزد به مرغزن

تا نوحه های خویش به مرقد کند همی

قمری فصیح خطبه اردیبشت را

تکرارهمچو مقری و موبد کند همی

گاهی خطیب وار در آن خطبه کردنش

کامی زآب تازه در آورد کند همی

اردیبهشت ماه بهشتی ست راستین

رای مرا به عیش مسدّد کند همی

گویم که باده خوردن این ماه واجب است

تا کیست آنکه گفت مرا رد کند همی؟

شبهای ماهتاب به اردیبهشت ماه

می، مرد را چو روح مجرّد کند همی...

ahmadifard85 — Tue, 15 Apr 2008 10:47:18 GMT

براي پروين دولت آبادي

شب با گلوي خونين

خوانده ست

دير گاه.

دريا نشسته سرد.

يك شاخه

در سياهي جنگل

به سوي نور

فرياد مي كشد

الف بامداد